False

معدن ایرانیان

وضعیت ماده معدنی کرومیت در جهان و ایران




١٣٩٧/١/١
کانی کرومیت اولین بار در سال ۱۹۷۹ میلادی توسط Lovits شناسایی و معرفی گردید. از آن تاریخ به بعد با توجه به کشف موارد مختلف کاربرد فلز کروم در صنایع، عملیات پی‌جویی، اکتشاف و استخراج آن رو به فزونی گذاشت و امروزه در بسیاری از کشورهای جهان نظیر آمریکا، آفریقای‌جنوبی، ترکیه، ایران، قبرس، کوبا، کانادا، فیلیپین، شوروی سابق، زیمبابوه، برزیل، هند، آلبانی و چین معادن کرومیت فعال وجود دارد
در ایران فعالیت‌های اکتشافی و استخراجی کرومیت از حدود ۵۰ سال قبل آغاز شده است و تا کنون نزدیک به ۴۰ پتانسیل معدنی کرومیت در استان‌های خراسان، هرمزگان، فارس، سیستان و بلوچستان، آذربایجان، اصفهان، زنجان، کرمان و لرستان کشف شده و بعضا مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌اند. فعال‌ترین معادن کرومیت ایران در حال حاضر در مناطق فاریاب، اسفندقه، فرومد سبزوار و خواجه جمالی قرار دارند
کرومیت اولین بار در ۱۴ کیلومتری کاهک (منطقه‌ای از اطراف سبزوار) در سال ۱۳۱۹ کشف و سالانه در حدود ۱۰۰۰ تن کرمیت از آن استخراج شد. کرومیت استخراجی از معدن فرومد برای تولید بیکرومات پتاسیم در کارگاه‌های سنتی و همچنین آجرنسوز مورد مصرف قرار می‌گرفت و مقداری نیز از کرومیت استخراجی صادر می‌شد. استخراج کرومیت از این معدن چند سالی بیشتر دوام نداشته و در طی سال‌های (۱۳۲۹ – ۱۳۲۳) این معدن تعطیل می‌شود. در ابتدا استخراج کرومیت و صادرات آن بوسیله دولت انجام می‌گرفت و سپس شرکت‌های نیمه دولتی و خصوصی نیز این کار را در دست می‌گیرند
کانسارهای کرومیت استان فارس در مناطق شمال‌شرقی این استان در فاصله غرب شهرستان نی‌ریز تا شرق ارسنجان واقع شده‌اند. کرومیت‌های این منطقه از حدود چهل سال پیش شناسایی شده و از آن زمان توسط بهره‌برداران مختلف (عمدتا از بخش خصوصی) مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌اند. از نحوه فعالیت‌ها و میزان استخراج اولین معدنکاران این ناحیه اطلاع دقیقی در دسترس نیست، تنها می‌توان گفت که در سال‌های آغاز فعالیت معدنی در خواجه جمالی، قابل دسترس‌ترین ذخایر رخنمون شده کرومیت از این معادن استخراج شده‌اند که آثار باقیمانده نشان می‌دهد مقدار آنها کم نبوده است 
در فاصله سال‌های ۱۳۵۰ تا ۱۳۶۰ شرکت شوراب و کروم ایسک به ترتیب در مناطق چشمه‌بید و خواجه جمالی فعالیت معدنی داشته‌اند. در منطقه چشمه بید به دلیل عیار بسیار بالای ماده معدنی، کرومیت‌های استخراج شده مستقیما قابل فروش بوده‌اند، اما در منطقه خواجه جمالی علاوه بر ذخایر پر عیار، پراکندگی زیادی از کانسارهای کم‌عیار موجود بوده و شرکت کروم ایسک به منظور فرآوری این ذخایر، اقدام به نصب ماشین‌آلات و کارگاه مخصوص پرعیارسازی در این منطقه کرد، که این ماشین‌آلات هم‌اکنون موجود است. از سال ۱۳۶۶ پروانه بهره‌برداری از معادن کرومیت منطقه چشمه‌بید و خواجه جمالی بنام شرکت کانسارهای ایران صادر گردیده، و در سال ۱۳۸۲ ادامه بهره‌برداری به شرکت صنعتی و معدنی کرومیت فارس واگذار گردید. از آن زمان تا کنون فعالیت‌های اکتشافی، استخراجی و کانه‌آرایی کرومیت در این منطقه، توسط این شرکت ادامه دارد
در ایران ذخایر کرومیت شناخته شده از تیپ آلپی بوده و بر اساس شواهد موجود زمین‌شناسی وجود ذخایر تیپ لایه‌ای غیرمحتمل است. با توجه به گسترش توالی‌های افیولیتی و افیولیت ملانژها و مشخص بودن موقعیت جغرافیایی آنها مناطق دارای رخنمون نوارهای افیولیتی را می‌توان به‌عنوان مناطق پتانسیل‌دار معرفی کرد. البته در آذربایجان نیز آثاری از توده‌های نفوذی مافیک ـ اولترا مافیک مشاهده شده و با درجه اهمیت کمتر پس از افیولیت‌ها مطرح خواهند بود. معادن کرومیت در برخی سال‌ها به دلایل اقتصادی تعطیل و همزمان با ترقی بازار جهانی و افزایش میزان تقاضا در آن، مجددا اقداماتی جهت استخراج به عمل آمده و معادن دوباره تجهیز و راه‌اندازی گردیده‌اند. در (سال ۷۹) ۳۰ معدن در حال بهره‌برداری در سطح کشور و در استان‌های خراسان، سمنان، فارس، کرمان و هرمزگان وجود داشتند که در سال ۷۸، ۳۵۳۷۷۱ تن و در سال ۷۹، ۱۶۱۱۳۸ تن کرومیت از آنها استخراج شد. کلوخه‌های استخراجی و سنگ جوری شده کرومیت بدون عملیات فرآوری خاصی صادر می‌شود. خاکه‌های کرومیت کم عیار در واحدهای فرآوری موجود در معدن فرآوری شده و در صنایع و واحدهای مختلف داخلی مورد مصرف قرار می‌گیرد. در طی سال‌های اخیر میزان تولید این ماده معدنی روندی صعودی داشته، اما در سال ۷۹ به میزان قابل توجهی از تولید آن در کشور کاسته شده است